ترمومتر (دماسنج)

ترمومتر چیست؟

ترمومتر، یا دماسنج، دستگاهی است که برای اندازه‌گیری دما استفاده می‌شود. ترمومترها در انواع مختلفی موجود هستند و برای کاربردهای گوناگونی طراحی شده‌اند، از کاربردهای پزشکی گرفته تا صنعتی، خانگی و آزمایشگاهی. هر نوع ترمومتر از مکانیزم متفاوتی برای اندازه‌گیری دما استفاده می‌کند.

انواع ترمومترها:

1. ترمومتر جیوه‌ای:

   • دارای لوله‌ای نازک از شیشه که داخل آن جیوه قرار دارد.
   • با تغییر دما، جیوه در لوله بالا یا پایین می‌رود و دما را نشان می‌دهد.
   • در حال حاضر به‌دلیل خطرات زیست‌محیطی، کمتر استفاده می‌شود و جایگزین‌هایی برای آن وجود دارد.

2. ترمومتر الکلی:

   • به‌جای جیوه از الکل رنگی استفاده می‌کند.
   • نسبت به ترمومتر جیوه‌ای ایمن‌تر و دوستدار محیط زیست است.
   • بیشتر در کاربردهای محیطی یا دماسنجی عمومی استفاده می‌شود.

3. ترمومتر دیجیتال:

   • با حسگر الکترونیکی دما را اندازه‌گیری کرده و به‌صورت عددی نمایش می‌دهد.
   • در انواع مختلفی مانند دماسنج‌های بدن (پزشکی)، آشپزخانه و محیطی موجود است.
   • به دلیل سرعت و دقت بالا محبوبیت زیادی دارد.

4. ترمومتر مادون قرمز (Infrared):

   • دما را بدون تماس مستقیم و از طریق اندازه‌گیری تابش مادون قرمز سطح اندازه می‌گیرد.
   • در ترمومترهای پزشکی برای اندازه‌گیری دمای بدن و نیز برای اندازه‌گیری دمای اجسام از فاصله، کاربرد دارد.

5. ترمومتر بی‌متال (Bimetal):

   • از دو فلز با ضرایب انبساط حرارتی متفاوت ساخته شده است.
   • بیشتر در کاربردهای صنعتی، مانند سیستم‌های تبرید و گرمایش، استفاده می‌شود.
   • با تغییر دما، فلزات خم می‌شوند و دما را نشان می‌دهند.

6. ترموکوپل (Thermocouple):

   • از دو فلز متفاوت که به هم وصل شده‌اند، تشکیل می‌شود و بر اساس اختلاف دمای بین نقاط اتصال، ولتاژی تولید می‌کند که با دما نسبت دارد.
   • در کاربردهای صنعتی و دماهای بالا بسیار کاربرد دارد.

7. ترمومتر مقاومتی (RTD):

   • دما را از طریق تغییر مقاومت یک ماده (معمولاً پلاتین) با دما اندازه‌گیری می‌کند.
   • دقت بسیار بالایی دارد و در کاربردهای علمی و صنعتی استفاده می‌شود.

کاربردهای ترمومتر:

• پزشکی: اندازه‌گیری دمای بدن برای تشخیص تب و دیگر شرایط.
• صنعتی: کنترل و مانیتورینگ دما در فرآیندهای تولید، سیستم‌های تبرید، و تجهیزات گرمایشی.
• خانگی: اندازه‌گیری دمای محیط داخلی و خارجی، دمای آب حمام، و دمای مواد غذایی.
• آزمایشگاهی: استفاده در آزمایش‌های علمی و تحقیقات.

نکات خرید ترمومتر مناسب:

1. دامنه دما: باید بسته به دمایی که نیاز به اندازه‌گیری دارید، ترمومتری با دامنه مناسب انتخاب کنید.
2. دقت و حساسیت: برای کاربردهایی که به دقت بالا نیاز دارند، از ترمومترهای دیجیتال یا مقاومتی استفاده کنید.
3. کاربرد خاص: مثلاً برای اندازه‌گیری دمای بدن، ترمومتر مادون قرمز مناسب است؛ برای دماهای بسیار بالا، ترموکوپل‌ها استفاده می‌شوند.
4. سرعت اندازه‌گیری: برای کاربردهایی که نیاز به اندازه‌گیری سریع دارند، مانند دماسنج‌های دیجیتال و مادون قرمز.